[ شرح ] ( 3469 - 3451 ) اين بخش از كلام امام ( ع ) براي بيان تنفّر است وآن نكوهش كساني است كه از روى دشمنى از حق كناره‌گيرى وبا آن حضرت مخالفت كردند . در آغاز اشاره به اين واقعيت دارد كه نفس آنها به حدّى مطيع شيطان شده است كه شيطان را همه كارهء أمور خود كرده‌اند وزندگى خود را با دستور شيطان مىچرخانند وعقل خود را از كار انداخته ودوستان شيطان شده‌اند ، همچنان كه خداوند متعال فرموده است : « يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما » « 1 » پس از آن كه امام ( ع ) آنان را فرمانبردار شيطان معرفى مىكند به بعضي از أموري كه شيطان در آن دخالت مىكند اشاره مىفرمايد كه شيطان آنها را شريك خود مىگرداند ووقتي شيطان بر كارهاى آنها مسلّط شود ونظام امر آنها را به دست گيرد به دلخواه خود ، آنها را به هر طرف كه بخواهد مىكشاند . به كار بردن كلمهء « اشراك » در اين مورد به شرط اين كه جمع « شرك » ( دام صيد ) باشد استعارهء زيبايى است ، چون فايدهء دام شكارى است كه صياد قصد صيد أو را كرده است وآن گروه به اين لحاظ كه تحت تسلّط شيطان قرار دارند وبه دستورات أو عمل مىكنند أسباب وسيله‌اى هستند كه شيطان توسط آنها مردم ديگر را به مخالفت با امام وقت وخليفهء خدا در زمين برمىانگيزد . آنها شباهت به دامى دارند كه شيطان به وسيلهء أموال وزبان آنها فريب داده به باطل مىكشاند ومردم پيرو شيطان همچون ابزارى براي باطل در دست شيطانند وبا زبان آنها مردم را به باطل دعوت مىكند ، به همين سبب امام ( ع ) كلمهء اشراك را براي پيروان شيطان استعاره آورده است . واگر « اشراك » را به معناى شريك بگيريم مفهوم آن روشن است ونيازى به توضيح ندارد . پس از توضيح فوق ، امام ( ع ) همراهى شيطان با پيروان گمراهش را به پرنده‌اى تشبيه كرده است كه در لانهء خود جا گرفته ، تخم مىگذارد وسپس

--> ( 1 ) سورهء أعراف ( 7 ) : آيهء ( 27 ) : ما شياطين را دوستدار آنان كه ايمان نمىآورند قرار داديم .